ارزیابی تیپ
امروزه استفاده از تکنیک های اصلاح نژادی در بهبود کمی و کیفی مدیریت گله به صورت امری اجتناب نا پذیر درآمده و در این راستا بهره گیری از آخرین دست آوردهای بشر در عرصه علم اصلاح نژاد بهترین ابزار می باشد.
ارزیابی تیپ یکی از این ابزارهای اصلاح نژادی در گله های گاو شیری می باشد. این تکنیک که در دنیا پیشینه چند دهساله دارد در کشور ما بعد از تشکیل کمیته ارزیابی تیپ در سال 1372 به صورت منسجم و برنامه ریزی شده فعالیت خود را با مطالعه بر روی نحوه فعالیت کشورهای مختلف و تدوین کارت امتیاز متناسب کشور آغاز نمود.
بر طبق مطالعات انجام شده، اکثر گاوها تا سنین 5 تا 6 سالگی بسیار خوب هستند اما بعد از آن تولید شیرشان به طور ناگهانی افت نموده و خصوصیات مطلوب تیپ آنها نیز کاهش یافته و گرفتگی عضلات و ضعف و نقصان در نیروی عمومی حیوان پدید می آید به طوریکه دامدار مجبور به حذف آنها می شود. پس مهمترین ارزش تیپ در افزایش طول عمر اقتصادی حیوان است.
در حال حاضربیشتر محققین بر این عقیده اند که درانتخاب گاو، تیپ و تولید را نمی توان جایگزین یکدیگر نمود، به عبارتی ساده تر هر یک از این دو عامل مکمل یکدیگر بوده و درجهت افزایش تولید شیرو افزایش طول عمر حیوان در نسل های بعد ضروری می باشد.
در حال حاضر ارزیابی تیپ پا را فراتر از یک تکنیک کاربردی در گله گذاشته و در جای جای فعالیت های دامداری اثری شگرف دارد. به عبارت دیگر ارزیابی تیپ فقط محدود به اندازه گیری بیومتری دام و ثبت و ضبط این اطلاعات نمی شود بلکه افق تازه ای در مجموعه امور دامداری ایجاد نموده است. از جمله این مسائل می توان به نکات زیر اشاره نمود:
الف- تدوین استراتژی کوتاه مدت و بلند مدت اصلاح نژادی در گله های گاو شیری
ب- هدف گذاری و انجام تلاقیهای لازم برای رسیدن به اهداف پیش بینی شده
ج- امکان سنجی و به حداقل رساندن هزینه های اصلاح نژادی
د- افزایش طول عمر اقتصادی در گله ها
ه- کاهش هزینه ها و مشکلات مربوط به زایش
و- تامین نگرش مناسب دامدار در زمان خرید، فروش، به گزینی و حذف دامهای گله
ز- تضمین آینده ای روشن و مطمئن با انتخاب اسپرم مناسب